Dönem : 21 Yasama Yılı : 2

T.B.M.M. (S. Sayısı : 310)

Yardım Toplama Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı ve Dışişleri ve İçişleri Komisyonları

Raporları (1/566)

T.C.

Başbakanlık 25.10.1999

Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü

Sayı : B.02.0.KKG/196-342/5237

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Önceki yasama döneminde hazırlanıp Başkanlığınıza sunulan ve İçtüzüğün 77 nci maddesi uyarınca hükümsüz sayılan ilişik listede adları belirtilen kanun tasarılarının yenilenmesi Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştür.

Gereğini arz ederim.

Bülent Ecevit

Başbakan

1/636 Yardım Toplama Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı

T.C.

Başbakanlık

Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü 7.8.1997

Sayı : B.02.0.KKG/101-994/3371

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

İçişleri Bakanlığınca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulunca 28.7.1997 tarihinde kararlaştırılan “Yardım Toplama Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.

Gereğini arz ederim.

Mesut Yılmaz

Başbakan

GENEL GEREKÇE

Ülkemizde gerçek ve tüzelkişiler tarafından yürütülen yardım toplama faaliyetlerinin yurtdışı boyutlarına ulaşması, yabancı ülkeler için bazı siyasî parti veya kuruluşlarca yardım toplanıp sevkedilmesi ve yabancı kişi ve kuruluşların da yardım toplama faaliyetlerine girişmesi, ancak 25.6.1983 tarihinde yürürlüğe giren 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununda bu faaliyetlerle ilgili hükümlerin yer almaması nedeniyle;

– Yardım toplayabilecek kişi ve kuruluşlar ile yardım toplama şekillerinin çağın gereklerine göre yeniden belirlenmesi, yardım toplama faaliyetlerinin denetimlerinin süratle sonuçlandırılması,

– Kişi ve kuruluşlarca yürütülen yardım toplama faaliyetleri ile denetimlerinin ve malî sonuçlarının yardımsever toplumumuza bildirilmesi amacıyla her yıl İçişleri Bakanlığınca kamuoyuna duyurulmasının kanun hükmü haline getirilmesi,

– Yabancı gerçek ve tüzelkişilerin yurtiçinde, Türk gerçek ve tüzelkişilerin yurtdışında yardım toplaması, yardımların yurtdışına veya yurtiçine sevkedilmesi hususlarına kanunda yer verilmesi,

– Ayrıca uygulamada görülen diğer eksiklik ve aksaklıkların giderilmesi,

amacıyla, bu Tasarı hazırlanmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. – 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 2 nci maddesi yeniden düzenlenerek, yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar ile yurtdışı kaynaklardan ülkemize yapılacak yardımlar Kanun kapsamına alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında yer alan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki yardım toplama faaliyetlerinde olduğu gibi, bakanlık ve bağlı kuruluşları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının personeli ile eş ve çocukları için yürütülen yardım toplama faaliyetleri Kanun kapsamı dışında tutulmuş ve bu konudaki aksaklığın giderilmesi amaçlanmıştır.

Ayrıca, uygulamadaki karışıklığı gidermek amacıyla, “yardım toplama” ile “bağışta bulunma” deyimlerinin tanımına yer verilmesi öngörülmüştür.

Madde 2. – Bu madde ile Kanunun 3 üncü maddesi değiştirilerek; maddede yer alan “kurumlar” ifadesine açıklık getirilmiş; gazete ve dergilerle aynı işlevi gören ve son yıllarda faaliyetleri yasal çerçeve içine alınan kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşlarının da yardım toplayabilmesi öngörülmüştür.

Gerçek kişiler ile mahallî yayın yapan basın-yayın kuruluşlarının, amaç ve faaliyetleri sadece bir il veya ilçeyle sınırlı bulunan dernek ve kuruluşların yardım toplama faaliyetlerini ülke genelinde yürütmek için yeterli düzeyde örgütlenememeleri sebebiyle ve yardım toplama faaliyetlerinin kontrol altında tutulabilmesi ve örgütlü olarak yürütülebilmesi amacıyla sadece bulundukları illerde yardım toplayabilmeleri öngörülmüştür.

Ayrıca, uygulamada yardım toplama izni alan bazı kişi ve kuruluşların bu faaliyetlerini profesyonel kişilere devredip komisyon ödendiği ve bu faaliyetlerle maddî kazanç sağlandığı görüldüğünden, bu konudaki yasal eksikliği gidermek amacıyla yardım toplama faaliyetlerinin devredilememesi ve bizzat yürütülmesi öngörülmüştür.

Madde 3. – Günümüzde fiilen uygulanan, ancak yasal düzenleme olmadığından önemli aksamalara neden olan “telefon hattı açtırmak, yarışma, kermes, sesli-ışıklı gösteri, tiyatro ve film gösterisi düzenlemek” suretiyle yardım toplanabilmesi hususları ile “aynî yardım” toplanabilmesi hususu mevcut “yardım toplama şekillerine” ilave edilmiştir.

Diğer taraftan, toplanan paraların bir devlet bankasında özel bir hesapta muhafazasına yer verilerek uygulamadaki aksaklığın ve yasal boşluğun giderilmesi amaçlanmıştır.

Dernekler; bu Kanuna göre yardım toplayabildikleri gibi, Dernekler Kanununun 60 ıncı maddesinde de aynı faaliyetler derneklerin gelirleri içerisinde sayılmıştır. Ancak dernekler, gelirlerini alındı belgeleriyle tahsil edebildiklerinden, ortaya çıkan bu çelişkiyi gidermek amacıyla bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen faaliyetlerde; yardım toplamaya yetkili gerçek kişilerde olduğu gibi dernek ve vakıflar ile diğer tüzelkişiler tarafından da özel olarak bastırılacak bilet, davetiye ve makbuzların kullanılması öngörülmüştür.

Ayrıca, aynî ve nakdî yardımlarda kullanılacak makbuz, bilet, davetiye, yardım pulu ve benzerlerinin biçimi, bastırılması, kullanılması ve dağıtılmasının yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

Madde 4. – Türk Silahlı Kuvvetleri, bakanlıkların merkez ve bağlı kuruluşları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyeleri içerisinde ve sadece kendi personeline yönelik insanî amaçlı yardım toplama faaliyetlerini, izin almadan, üst amirlerinin müsaadeleri ve denetimleriyle yürütebilmeleri sağlanmıştır. Diğer kişi ve kuruluşların faaliyetleriyle birlikte kamuoyuna duyurulması amacıyla bu faaliyetlerin de istatistikî bilgilerini içeren formların ilgili kuruluşlarca İçişleri Bakanlığına bildirilmesi öngörülmüştür.

Ayrıca, “kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri BakanlarKurulunca belirlenip ilan edilir” hükmünün bugüne kadar uygulanma imkânı olmadığından ve böyle bir belirlemeye gidilmesinde herhangi bir kıstasın bulunmaması, dernek ve kuruluşların bazılarının bu kapsama alınması halinde Anayasanın “eşitlik ilkesine” aykırılık teşkil edeceği gibi bir çok dernek, vakıf ve kuruluş tarafından izinsiz yardım toplanması durumunda Kanunun ilgili hükümlerinin ihlâl edileceği ve kargaşanın önüne geçilemeyeceği değerlendirildiğinden, buna ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 5. – Kanunun 10 uncu maddesi, yardım toplama faaliyetinin süresi ve uzatılmasının takdirini yetkili makama bırakmış, ancak yeterli açıklama getirmemiştir.

İzin verilen faaliyetler neticesinde denetim yapılmadan süre uzatılmasında; faaliyette yeni görev alanlarla eskilerinin birbirlerini suçlayacak olayların meydana gelmemesini ve bilançoların amaca ve Kanuna uygunluğunun kesinlik kazanmasını, süre uzatılmasında gereklilik ve haklı nedenlerin olup olmadığının tespit edilmesini sağlamak için maddeye bir fıkra eklenmiş ve her faaliyet neticesi süre uzatmadan önce denetim öngörülmüştür.

Madde 6. – Kanunun, gazete ve dergilerin uyacağı esasları düzenleyen 12 nci maddesindeki değişiklikle; kamu ve özel radyo ve televizyonlarının da yardım toplayabilmesine tasarının 2 nci maddesinde yer verildiğinden, bu maddede gazete ve dergilere verilen sorumluluğun aynısı bu kuruluşlar için de öngörülmüştür.

Basın-yayın kuruluşlarında yardım toplama izni bulunmayan kişi ve kuruluşların ilan ve reklamlarının yapılmaması, bir il dahilinde sürdürülen faaliyetler için ülke genelinde yayın yapan basın ve yayın kuruluşlarında ilan ve reklamlarının yapılmaması, konuyla ilgili ilan ve reklamlarda faaliyeti yürüten kişi ve kuruluşların açıkça belirtilmesi öngörülerek, uygulamadaki aksaklıkların giderilmesi amaçlanmıştır.

Madde 7. – Kanunun 15 inci maddesine bir fıkra eklenerek; İçişleri Bakanlığınca, her yıl sonu itibariyle Türkiye geneli ve il bazında olmak üzere, yardım toplama faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzelkişiler ile faaliyetlerin amaç ve şekilleri, denetim ve malî sonuçlarının, istatistikî rapora bağlanarak kamuoyuna açıklanması öngörülerek, ulvî yardımseverlik duygu ve faaliyetlerini haiz toplumumuzun bilgilendirilmesi amaçlanmıştır.

Madde 8. – Kanunda denetimin tamamlanma süresi belirtilmediğinden, denetimler aylarca sürmekte ve işlemler sürüncemede kalmaktadır. Bu nedenle; mülkî amirliklerce görevlendirilecek denetçilerin denetimlerini bir ay içinde tamamlayıp denetim raporlarını görevlendiren makama vermeleri ve böylelikle de denetimlerin süratle sonuçlandırılması amaçlanmıştır. Çünkü faaliyetler denetim neticelerine göre değerlendirilmekte ve denetimlerin kısa zamanda tamamlanması önem arz etmektedir.

Madde 9. – Kanunun 19 uncu maddesindeki değişiklikle; denetçilerin denetleme raporlarında, ayrıca, yardım toplayan kişi ve kuruluşların isimlerini, yardımın amaç ve şeklini, süresi ve tarihini, varsa ihlâl edilen kanun veya yönetmeliğin ilgili maddelerini ve yarar gördükleri diğer hususları da belirtmeleri öngörülerek; denetlenen kişi veya kuruluş ile faaliyetlerinin içeriği ve hukukî eksikliklerinin açıkça belirtilmesi amaçlanmıştır.

Madde 10. – Kanunun 20 nci maddesi değiştirilerek, denetçilere ödenecek ücretin miktarı açıklığa kavuşturulmuştur.

Ayrıca, Kanunda bu ücret için İçişleri Bakanlığına ödenek ayrılarak ödeme yapılması düzenlenmiş ise de, uygulamada bugüne kadar ödenek ayrılmamış ve denetimlerde de önemli aksamalar meydana gelmiştir.

Bu nedenle; dernekler, meslek birlikleri ve benzeri kuruluşların toplantılarında görevlendirilen hükümet komiserine uygulandığı şekilde denetçilere verilecek ücretin, faaliyetleri yürüten kişi ve kuruluşlarca Maliye veznesine yatırılarak ödenmesi öngörülmüş; böylece denetimlerdeki ve uygulamadaki aksamaların giderilmesi amaçlanmıştır.

Madde 11. – Kanunun 24 üncü maddesinde yapılan değişiklikle; telefon hattı açtırarak, sesli-ışıklı gösteri, tiyatro ve film gösterisi ile yarışma şeklindeki yardım toplama faaliyetleri için gider oranları mevcut hükümlere eklenmiştir. Ayrıca yardım toplama faaliyetlerinin şekline ve amacına uygun olmayan harcamaların gider olarak gösterilemeyeceği ve giderlerin makbuz, fatura, fiş ve emsali belgelerle belgelenme zorunluluğu getirilmesi, gerçeğe aykırı gider belgesi gösterilmesi halinde soruşturma açılması öngörülerek uygulamada görülen suiistimallerin önlenmesi amaçlanmıştır.

Madde 12. – Kanunun 27 nci maddesindeki değişiklikle; yurtdışına veya yurtdışından ülkemize yönelik izinsiz yardım toplanamayacağı açıkça belirtilmiştir.

Yabancı gerçek ve tüzelkişilerin yurtiçinde yardım toplayamayacakları; ancak, yabancı ülkelerle karşılıklı olmak kaydıyla, Türkiye’deki yabancı temsilciliklerin Dışişleri ve ilgili bakanlığın görüşleri alınarak, İçişleri Bakanlığının izniyle yardım toplayabilmeleri öngörülmüştür.

Yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için, Türk gerçek veya tüzelkişilerce insanî amaçla toplanacak aynî ve nakdî yardımların Türkiye Kızılay Derneği aracılığıyla sevkedilmesi; Türk vatandaşları ve kuruluşlarının yurtdışında yardım toplayabilmelerinin İçişleri Bakanlığı ve ilgili bakanlığın görüşü alınarak Türk elçilik ve konsolosluklarının iznine bağlanması; yurtdışındaki bu faaliyetlerin neticelerinin bildirim formlarında gösterilmek suretiyle temsilciliklerimizce İçişleri Bakanlığına gönderilmesi; yurtdışındaki gerçek veya tüzelkişilerden yardım alınmasının ve banka veya posta havalesi veya başka yollarla yurtiçine aynî ve nakdî yardım yapılmasının, Dışişleri Bakanlığı ile ilgili bakanlığın görüşü alınarak İçişleri Bakanlığının iznine bağlanması öngörülerek yurtdışına gönderilecek yardımların belli bir çerçeve içerisinde yürütülmesi ve kara para olarak adlandırılabilecek nakitlerin ülkemize girişlerinin kontrol altında tutulması amaçlanmıştır.

Madde 13. – Kanunda öngörülen para cezaları günün koşullarına uygun hale getirilmiş ve hapis cezaları da eylemin niteliğine göre artırılarak uygulamada cezaların caydırıcılığının sağlanması amaçlanmıştır.

Madde 14. – Yürürlük maddesidir.

Madde 15. – Yürütme maddesidir.

Dışişleri Komisyonu Raporu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Dışişleri Komisyonu 22.12.1999

Esas No. : 1/566

Karar No. : 134

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Yardım Toplama Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı Komisyonumuzun 24 Kasım 1999 tarihli 19 uncu birleşiminde Dışişleri, Maliye ve İçişleri Bakanlıkları temsilcilerinin katılmalarıyla görüşülmüş ve konunun daha ayrıntılı incelenmesi amacıyla, Sayın Necati Çetinkaya başkanlığında Sayın Cengiz Güleç ve Sayın Ali Tekin’den oluşan bir alt komisyona havale edilmesi kararlaştırılmıştır.

Alt komisyon çalışmalarının tamamlanmasından sonra 15 Aralık 1999 tarihinde yapılan 20 nci birleşimde Komisyonumuzca, alt komisyon raporu benimsenerek 2860 Sayılı Kanunun 27 nci maddesini değiştiren Tasarı’nın 12 nci maddesinin 2, 3 ve 4 üncü fıkralarının alt komisyon önerisi doğrultusunda değiştirilmesine karar verilmiştir.

Komisyonumuzca 2860 Sayılı Kanunun 29 uncu maddesini değiştiren Tasarı’nın 13 üncü maddesinde geçen bütün para cezalarının günümüz şartlarına uygunluğunu sağlamak amacıyla 10 katı artırılmasına karar verilmiştir.

Raporumuz İçişleri Komisyonuna havale edilmek üzere Başkanlığa saygı ile arz olunur.
 
  Başkan Başkanvekili Sözcü
  Kâmran İnan B. Suat Çağlayan Mehmet Kaya
  Van İzmir Kahramanmaraş
  Kâtip Üye Üye
  Mehmet Ali Bilici Müjdat Kayayerli Nesrin Ünal
  Adana Afyon Antalya
  Üye Üye Üye
  Teoman Özalp Hasan Erçelebi Seyyit Haşim Haşimi
  Bursa Denizli Diyarbakır
  Üye Üye Üye
  Mahmut Erdir Mustafa Yaman Ayfer Yılmaz
  Eskişehir Giresun İçel
  Üye Üye Üye
  Azmi Ateş Hüseyin Kansu Osman Yumakoğulları
  İstanbul İstanbul İstanbul
    (Muhalifim)  
  Üye Üye Üye
  Rahmi Sezgin Basri Coşkun Bülent Arınç
  İzmir Malatya Manisa
      (Muhalifim)
  Üye Üye Üye
  M. Necati Çetinkaya Birol Büyüköztürk M. Cengiz Güleç
  Manisa Osmaniye Sıvas

 

DIŞİŞLERİ KOMİSYONUNUN KABUL ETTİĞİ METİN

YARDIM TOPLAMA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA

KANUN TASARISI

MADDE 1. – Tasarının 1 inci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 2. – Tasarının 2 nci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 3. – Tasarının 3 üncü maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 4. – Tasarının 4 üncü maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 5. – Tasarının 5 inci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 6. – Tasarının 6 ncı maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 7. – Tasarının 7 nci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 8. – Tasarının 8 inci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 9. – Tasarının 9 uncu maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 10. – Tasarının 10 uncu maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 11. – Tasarının 11 inci maddesi Komiyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 12. – 2860 sayılı Kanunun 27 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Ülkemizden yurtdışına ve yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetleri :

Madde 27. – İzinsiz olarak; yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için yardım toplanamaz, yurtdışından yardım alınamaz ve 3 üncü maddede belirtilen amaçlar dışında yurtdışında yardım toplanamaz.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yurtiçinde yardım toplayamazlar. Türkiye’deki yabancı ülke temsilciliklerinin yardım toplaması karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak kaydıyla İçişleri Bakanlığı’nın iznine bağlıdır.

Yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak kaydıyla yurtiçinde kanuna uygun ve insanî amaçla toplanan aynî ve nakdî yardımlar, İçişleri Bakanlığı’nın uygun göreceği gerçek veya tüzel kişiler aracılığıyla sevkedilir.

Türk gerçek ve tüzel kişiler, ikâmet ettikleri yer valiliğince yapılacak gerekli araştırmadan sonra kendileri için tanzim edilen “Yurtdışında Yardım Toplama İzin Belgesi” ile yardımın toplanacağı ülkenin kanunlarına uyulmak ve Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak kaydıyla, banka hesabı yoluyla yurtdışında yardım toplayabilirler.

Yurtdışındaki gerçek veya tüzel kişilerden yardım alınması, banka veya posta havalesi veya başka yollarla yurtiçine aynî veya nakdî yardım sokulması Dışişleri ve ilgili bakanlığın görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığının izin vermesine bağlıdır.”

MADDE 13. – 2860 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 29. – Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis ve üçyüz milyon liradan dörtyüz milyon liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.

İzin verilen yerler dışında yardım toplayanlar ile 12, 17, 26 ve 27 nci maddeleri ihlal edenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve ikiyüz milyon liradan üçyüz milyon liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.

Ayrıca yukarıdaki fıkralarda belirtilen izinsiz toplanan mal ve paranın müsaderesine hükmolunur.

Bu Kanunun diğer hükümlerine aykırı davrananların fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, haklarında üç aydan altı aya kadar hapis ve yüzyirmi milyon liradan ikiyüz milyon liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.”

MADDE 14. – Tasarının 14 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 15. – Tasarının 15 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

İçişleri Komisyonu Raporu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

İçişleri Komisyonu 29.12.1999

Esas No. : 1/566

Karar No. : 28

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

İçişleri Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca, 7.8.1997 tarihinde 20 nci dönem TBMM Başkanlığına sunulan “Yardım Toplama Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı” söz konusu dönemde sonuçlandırılamadığından hükümsüz sayılmış ve 25.10.1999 tarihinde Bakanlar Kurulunca Başkanlığınıza Tasarının yenilendiği bildirilmiştir. Tasarı Başkanlığınızca, 1.11.1999 tarihinde esas Komisyon olarak Komisyonumuza; tali komisyon olarak da Adalet, Dışişleri ve Plan ve Bütçe komisyonlarına havale edilmiştir. Dışişleri Komisyonu 15.12.1999 tarihinde raporunu Başkanlığınıza sunmuştur. Komisyonumuz, 23.12.1999 tarihli 15 inci toplantısında, Dışişleri Komisyonu raporunu da dikkate alarak, Adalet, Millî Savunma ve İçişleri Bakanlıkları temsilcilerinin katılımıyla Tasarıyı inceleyip görüşmüştür.

Ülkemizde yardım toplama faaliyetleri, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu hükümlerine göre sürdürülmektedir. Ancak 23.6.1983 tarihli bu Kanun, aradan geçen 15 yıla yaklaşan zaman dilimi içinde eskimiş ve günümüz ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak hale gelmiştir. Özellikle son zamanlarda vatandaşlarımızın yardımseverlik duygularını kötüye kullanan bazı kişiler, bu Kanuna dayanarak yardım adıyla çeşitli çıkarlar sağlamakta ve bu durumda kamuoyunda önemli bir huzursuzluk kaynağı olmaktadır. Tasarı, 2860 sayılı Kanunun bu kötüye kullanılmaya elverişli hükümlerini değiştirmeyi ve uygulamada görülen aksaklıkları gidermeyi amaçlamaktadır. Tasarının gerekçesinden de anlaşılabileceği gibi, Tasarıyla yardım toplayabilecek kişi ve kuruluşlar ile yardım toplama şekilleri çağın koşullarına uygun olarak yeniden belirlenmekte; yardım toplama ile bağış arasında ayrım yapılarak Kanunun kapsamı netleştirilmekte; denetimlerin etkin ve hızlı şekilde yapılmasına olanak sağlanmakta; bu konudaki etkinliklerin kamuoyuna açıklanması esası getirilmekte; yurtiçinden yurtdışına yönelik ya da yurtdışından yurtiçine yönelik yardım toplama faaliyetleri kurala bağlanmakta ve uygulamadaki diğer aksaklıkların giderilmesine çalışılmaktadır.

Komisyonumuzda Tasarının tümü üzerinde yapılan görüşmelerden sonra Tasarı ile gerekçesi benimsenmiş ve maddelerine geçilmesi kabul edilmiştir.

Tasarının 1 inci maddesi, 2860 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde değişiklik öngörmektedir. Maddede yapılan değişikliklerle; (1) Yurtiçinden yurtdışına ve yurtdışından yurtiçine yapılacak yardımlar Kanunun kapsamına alınmaktadır. (2) “Bağışta bulunma” ile “yardım toplama” tanımlanarak kapsam netleştirilmektedir. (3) Türk Silahlı Kuvvetlerinde olduğu gibi, bakanlıklar ile bağlı kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyelerinde personel ve bunların eş ve çocukları için toplayacakları yardımların 2860 sayılı Kanunun kapsamından çıkarılması öngörülmektedir.

1 inci madde üzerinde Komisyonumuzda bir önerge verilmiştir. Önerge, Türk Silahlı Kuvvetlerinde olduğu gibi, bakanlıklar ile bağlı kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyelerindeki personel ve bunların eş ve çocukları için toplanacak yardımların 2860 sayılı Kanunun kapsamından çıkarıldığını dikkate alarak, söz konusu kişilerin bakmakla yükümlü olduğu kişiler için toplanacak yardımın da bu Kanun kapsamından çıkarılmasını öngörmektedir. Komisyonumuz önergeyi uygun bulmuş ve maddeyi önergede öngörülen değişiklikle birlikte kabul etmiştir.

Komisyonumuz ayrıca üçüncü fıkranın (a) bendinde geçen “yasal usul ve şekil kurallarına” ibaresini, anlam bozukluğunu gidermek bakımından “kanunî şartlara” biçiminde değiştirmiş ve bu değişikliğin metne işlenmesi için Komisyon Başkanlığına redaksiyon yetkisi vermiştir.

Tasarının 1 inci maddesi, bütün bu değişikliklerle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının 2 nci maddesi, 2860 sayılı Kanunun “Yardım toplayabilecek olanlar başlıklı 3 üncü maddesini değiştirmektedir. Maddede yapılan değişiklikle; (1) 2860 sayılı Kanundaki “kurumlar” terimine açıklık getirilmekte; (2) Artık yasal statüye kavuşan radyo ve televizyonların yardım toplayabilmelerine olanak tanınmakta; (3) Yerel düzeyde faaliyette bulunan yardım toplama kuruluşlarına sınırlamalar getirilmektedir.

Komisyonumuz Tasarının 2 nci maddesiyle getirilen değişikliği benimsemiştir. Ancak maddenin ikinci fıkrasında geçen “dernek ve kuruluşlar ile gerçek kişiler”, kapsam maddesinde sayılan kişileri karşılamamaktadır. Dolayısıyla hem tekerrürden kaçınmak, hem de maddeyi kapsam maddesiyle uyumlu hale getirmek için kapsam maddesine gönderi yapılmıştır. Bu nedenle maddenin ikinci fıkrasında geçen “dernek ve kuruluşlar ile gerçek kişiler” ibaresi, “2 nci maddede belirtilen kişi ve kuruluşlar” biçiminde değiştirilmiştir. Bu değişikliğin metne işlenmesi için Komisyon Başkanlığı redaksiyon yetkisiyle donatılmıştır. 2 nci madde bu değişiklikle birlikte kabul edilmiştir.

2860 sayılı Kanunun 5 inci maddesini değiştiren Tasarının 3 üncü maddesi, yardım toplama yöntemleri ile bu konuya ilişkin diğer hususları düzenlemektedir. Maddede, toplanan yardımın bir devlet bankasında özel bir hesapta muhafaza edileceği öngörülmüş. Maddenin üçüncü fıkrasında, yardım toplayanlarla, yardımda bulunanların açık kimliklerinin, yardım toplama için kullanılabilecek makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletlerde bulunmasının zorunlu olduğu belirtilmektedir. Ancak yardımda bulunanların açık kimliklerinin bulunması zorunluluğu, yaptıkları yardımın bilinmesini istemeyen hayırsever kişilerin yardım yapmalarını engelleyebilecektir. Bu tür bir sonuç doğurmamak için Komisyon Başkanlığına sunulmuş bulunan bir önerge Komisyonumuzca kabul edilmiş ve madde önergede öngörülen değişikliklerle birlikte kabul edilmiştir. Komisyonumuz ayrıca maddenin bu fıkrasındaki anlam bozukluğunu gidermek bakımından, maddede geçen “kişiler tarafından girişilecek yardım” ibaresini, “kişilerin yardım” şeklinde, “toplama faaliyetinde” ibaresini “toplayanların” şeklinde değiştirmeyi uygun görmüştür. Bu değişiklikler Başkanlığa verilen redaksiyon yetkisi çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

Tasarının, 2860 sayılı Kanunun “İzin alma zorunluluğu” başlıklı 6 ncı maddesini değiştiren 4 üncü maddesi, verilen bir önerge doğrultusunda, daha önce 1 inci maddede yapılan değişikliğe paralel olarak, “bakmakla yükümlü olunan kişiler” bakımından genişletilmiştir. Ayrıca yardım toplamaya izin veren en üst amirlerin, yardım toplama faaliyetini ve bu konuyla ilgili diğer bilgileri İçişleri Bakanlığına bildirmeleri zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu suretle, belirtilen kurum ve kuruluşların sadece kendi bünyeleri içindeki bu tür yardımlaşma faaliyetleri kolaylaştırılmıştır. 4 üncü madde önergede öngörülen değişiklikle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının, 2860 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine bir fıkra ekleyen 5 inci maddesi, yardım toplama süresinin uzatılmasına ilişkin sınırlama getirmektedir. Buna göre, yardım toplama süresi bittikten sonra sürenin uzatılabilmesi için, yardım toplama faaliyetinin denetiminin sonuçlanması ve bilanço ve faaliyetin amaca ve Kanuna uygunluğunun saptanmış olması gerekecektir. Bu süre içinde yardım toplama faaliyeti duracaktır. Komisyonumuzda maddenin görüşülmesi sırasında verilmiş bulunan bir önerge kabul edilmiş ve süre uzatımının da gereklilik ve haklı nedenlerin olup olmadığının araştırılması zorunluluğu getirilmiştir. Önerge, Tasarının 5 inci maddesinin 2860 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine eklediği ikinci fıkra yerine, 10 uncu maddeyi tümüyle değiştirmektedir. Bu nedenle çerçeve 5 inci madde de buna uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Madde, bu değişikliklerle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının 6 ncı maddesi 2860 sayılı Kanunun 12 nci maddesini değiştirmektedir. Basın-yayın kuruluşlarının uyacakları esasları düzenleyen madde, bu kuruluşlar tarafından toplanacak yardımların nerelerde toplanabileceği konusunda eksiklik içermektedir. Bu nedenle Komisyonumuzda verilmiş bulunan bir önergeyle, nakdî yardımların resmî bir bankada açılacak hesap numarasında; aynî yardımların ise kuruluşların merkezinde veya merkezin belirleyeceği yerlerde toplanması sağlanmaya çalışılmıştır. Önerge ayrıca maddedeki anlam bozukluğunu gidermektedir. Önerge Komisyonumuzca kabul edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında geçen “açık kimlikleri açıkça” şeklindeki ifade, iki defa “açık” sözcüğünü içermektedir. Bu nedenle ilk açık sözcüğü, Başkanlığa verilen redaksiyon yetkisi çerçevesinde metinden çıkarılmıştır. Yine maddenin başlığı, içerikte yapılan değişikliğe paralel olarak değiştirildiğinden, çerçeve madde, Başkanlığa verilen redaksiyon yetkisi çerçevesinde bu değişikliği kapsayacak hale getirilmiştir. Madde bütün bu değişikliklerle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının 2860 sayılı Kanunun 15, 19, 20 ve 24 üncü maddelerinde değişiklik öngören 7, 9, 10 ve 11 inci maddeleri Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Tasarının 2860 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde değişiklik öngören 8 inci maddesi, denetçilerin denetim raporlarını engeç bir ay içinde sonuçlandırmalarını öngörmektedir. Komisyonumuzda verilen ve kabul edilen bir önerge, denetim raporlarının süresinin izin veren makam tarafından takdir edilmesini ancak bu takdir yetkisinin üst sınırının 2 ay olmasını hüküm altına almaktadır. Madde önergede öngörülen bu değişiklikle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının ülkemizden yurtdışına ve yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetlerini düzenleyen ve 2860 sayılı Kanunun 27 nci maddesini değiştiren 12 nci maddesi, Dışişleri komisyonunun düzenlediği metin de dikkate alınarak değiştirilmiştir. Komisyonumuz, Dışişleri Komisyonunun belirli koşullarla yurtdışında yardım toplamaya yetkili kıldığı Türk gerçek ve tüzel kişilerin bu yetkileri, Komisyonumuzca, suiistimallere neden olabileceği ve ülkemizin dış itibarını zedeleyebileceği gerekçesiyle kaldırılmıştır. Ayrıca maddenin birinci fıkrasına ilgili bakanlığın görüşünün alınması zorunluluğu getirilmiştir. Dışişleri Komisyonunun kabul ettiği 12 nci madde bu değişikliklilerle birlikte kabul edilmiştir.

Tasarının 13 üncü maddesi, 2860 sayılı Kanunun cezaları düzenleyen 29 uncu maddesini değiştirmekte ve Kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla cezaları ağırlaştırmaktadır. Dışişleri Komisyonu para cezalarının günümüz koşullarına uydurulmasını sağlamak amacıyla 10 kat artırılmasına karar vermiştir. Komisyonumuz para cezalarının artırılması gerektiği konusunda olumlu görüş bildirmekle birlikte, olayın durumuna göre uygun para cezasının verilmesini sağlamak bakımından hâkimin takdir yetkisini genişletmeyi uygun bulmuştur. Bu amaçla para cezasının alt sınırı elli ve yirmibeş milyon liraya düşürülmüş ve üst sınır belirlenmemiştir. Para cezasının üst sınırı, ağır para cezalarının genelde uygulanmakta olan üst sınırına kadar uygulanabilecektir. Komisyonumuz ayrıca, hâkimin takdir yetkisini kullanırken toplanan yardım miktarını dikkate almasını ve toplanmış olan yardım miktarı civarında ağır para cezasına hükmetmesini sağlamak bakımından bu konudaki ifadelerini tutanağa geçirtmiştir.

Komisyonumuzda verilen bir önerge Tasarıya yeni bir madde eklemekte ve 2860 sayılı Kanunun yönetmeliği düzenleyen 30 uncu maddesini değiştirmektedir. Düzenlemeye göre, Kanunda düzenlenmesi gereken hususlar, altı ay içinde İçişleri ve Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenecektir. Önerge Komiyonumuzca kabul edilmiş ve madde Tasarıya 14 üncü madde olarak eklenmiştir.

Tasarının yürürlük ve yürütmeye ilişkin 14 ve 15 inci maddeleri madde teselsülü sağlanarak 15 ve 16 ncı maddeler olarak kabul edilmiştir.

Raporumuz, Genel Kurula sunulmak üzere arz olunur.
 
  Başkan Sözcü Kâtip
  Faruk Bal Hasan Fehmi Konyalı Hasan Hüseyin Balak
  Konya Ordu Tokat
  Üye Üye Üye
  Hasari Güler Necmi Hoşver Osman Aslan
  Adıyaman Bolu Diyarbakır
  (İmzada bulunamadı)    
  Üye Üye Üye
  Mustafa Zorlu Yalçın Kaya Erol Al
  Isparta İçel İstanbul
  Üye Üye Üye
  Hüseyin Mert Ali Oğuz Mehmet Pak
  İstanbul İstanbul İstanbul
  Üye Üye  
  M. Cihan Yazar Mehmet Çakar  
  Manisa Samsun  

HÜKÜMETİN TEKLİF ETTİĞİ METİN

YARDIM TOPLAMA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA

KANUN TASARISI

MADDE 1. – 23.6.1983 tarihli ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 2. – Bu Kanun, yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşların, amaçlarına ve kamu yararına uygun olarak, ülkemizde yapılacak yardım toplama faaliyetleriyle, ülkemizden yurtdışına veya yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetlerine ait esasları kapsar.

Türk Silahlı Kuvvetleri, bakanlık ve bağlı kuruluşlarla diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyesi içerisinde ve personeli ile eş ve çocukları için yapılan yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, vakıflar, sendikalar ve bunların üst kuruluşlarına, spor klüplerine ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak bağışlar ve bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler bu Kanunun kapsamı dışındadır.

Bu Kanunda geçen;

a) Yardım toplama; bu Kanunun ilgili maddelerinde yetkili kılınan kurum ve kuruluşların yasal usul ve şekil koşullarına uygun olarak yürütecekleri aynî ve nakdî gelir ve kaynak toplama çalışmalarını,

b) Bağışta bulunma; kişinin kendiliğinden harekete geçerek özgür iradesi ile mülkiyeti altında bulunan taşınır ve taşınmaz malvarlığının bütününün veya bir kısmının mülkiyetini veya kullanma hakkını herhangi bir kişi, kurum veya kuruluşa bırakmasını,

ifade eder.”

MADDE 2. – 2860 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 3. – Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, vakıflar, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, spor kulüpleri, gazete ve dergiler ile kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşları yardım toplayabilirler.

Mahallî yayın yapan gazete, radyo ve televizyon kuruluşları ve bir ilde faaliyette bulunan dernek ve kuruluşlar ile gerçek kişiler yalnız bulundukları il bazında yardım toplama faaliyetinde bulunabilirler.

Yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşlar, yardım toplama faaliyetlerini başka kişi ve kuruluşlara devredemezler.”

MADDE 3. – 2860 sayılı Kanunun 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 5. – Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, telefon hattı açtırarak, yarışma ve eşya piyangosu düzenleyerek, rozet, kitap ve benzeri eşya satılarak, sesli-ışıklı gösteri, tiyatro ve film, spor ve kültürel gösteri, kermes ve sergi yoluyla, gezi ve eğlenceler düzenlemek suretiyle aynî ve nakdî yardım toplanabilir.

Toplanan nakdî yardım ile paraya çevrilen aynî yardım miktarları bir devlet bankasında özel bir hesapta muhafaza edilir.

Yardım toplama faaliyetlerinde, yardım toplama şekillerinden bir veya birkaçı kullanılabilir.

3 üncü maddede belirtilen gerçek ve tüzel kişiler tarafından girişilecek yardım toplama faaliyetlerinde bu iş için hazırlanacak özel makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletler kullanılır. Bu makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletlerde; yardım toplama faaliyetinde ve yardımda bulunanların açık kimlikleri ile faaliyetin amacı, tarihi ve izin veren makamın belirtilmesi, aynî yardımlarda kullanılacak makbuzlarda bunlara ilaveten toplanan eşya veya malın cinsi, miktarı, o günkü nakdî değeri, varsa modeli ve tipi ile yönetmelikte belirtilecek diğer bilgilerin bulunması zorunludur.

Aynî ve nakdî yardımlarda kullanılacak makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletlerin biçimi, bastırılması, kullanılması, dağıtılması ve içeriklerine ait bilgiler ile yardım toplama şekillerinin kullanılması ve düzenlenmesiyle ilgili esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.”

MADDE 4. – 2860 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 6. – Kişi ve kuruluşlar yetkili makamlardan izin almadan yardım toplayamazlar.

Ancak; TürkSilahlı Kuvvetleri ile bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarla diğer kamu kurum ve kuruluşları, kendi bünyeleri içerisinde ve kendi personeli veya eş ve çocukları için insanî amaçlı yardım toplama faaliyetlerini izin almadan yürütebilirler. Bu faaliyetler ilgili kuruluşların en üst amirlerinin müsaadeleri ve denetimleriyle sürdürülür ve neticelendirilir. Bu kuruluşlar, yardım toplama faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihlerini, amaç ve şekillerini, toplanan yardım miktarlarını İçişleri Bakanlığına bildirirler. Bildirimde kullanılacak formların biçimleri ve içeriğinde yer alacak bilgiler yönetmelikte belirtilir.

İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.”

MADDE 5. – 2860 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Sürenin uzatılmasına, yardım toplama faaliyetinin bu Kanuna göre denetlenmesi neticesinde, bilançonun ve faaliyetin amaca ve Kanuna uygunluğunun anlaşılmasından sonra yetkili makamlarca karar verilebilir.”
 
 
 
 

MADDE 6. – 2860 sayılı Kanunun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Basın-yayın kuruluşlarının uyacağı esaslar

Madde 12. – Gazete ve dergiler ile kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşları tarafından yürütülen yardım toplama faaliyetlerinde, yardımda bulunanın aksi yönde isteği olmadıkça yardıma katılan kişilerin adları ve yardım tutarları ile toplanan yardımın miktarı, faaliyeti gerçekleştiren kuruluş tarafından yayımlanır.

Yardım toplama faaliyetlerine ait ilan ve reklamlar, yetkili makamca verilen izin belgesinin basın-yayın kuruluşlarına ibraz edilmesinden sonra ve yardım toplama faaliyetini düzenleyenlerin açık kimlikleri açıkça belirtilmek suretiyle yayımlanabilir. Bir il dahilinde yürütülen yardım toplama faaliyetleriyle ilgili ilan ve reklamlar ülke genelinde yayın yapan basın yayın kuruluşlarında yayınlanamaz.”
 
 
 
 
 
 

MADDE 7. – 2860 sayılı Kanunun 15 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Her yıl sonu itibariyle Türkiye geneli ve il bazında olmak üzere; yardım toplama faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile faaliyetlerin amaç ve şekilleri, denetim ve malî sonuçları İçişleri Bakanlığınca istatistiki rapora bağlanarak kamuoyuna açıklanır.”

MADDE 8. – 2860 sayılı Kanunun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 18. – Denetçiler, yardım toplama faaliyetlerinin belgelerini ve kesinhesabını inceleyip, denetleme raporu hazırlayarak denetim neticesini en geç bir ay içinde görevlendiren makama bildirirler.”

MADDE 9. – 2860 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Denetçiler ayrıca, yardım toplayan kişi ve kuruluşun ismini, yardım toplama amaç ve şeklini, süresi ve tarihini, varsa ihlal edilen kanun ve yönetmelik hükümlerini ve yarar gördükleri diğer hususları da raporda belirtirler.”

MADDE 10. – 2860 sayılı Kanunun 20 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 20. – Denetçilere; birinci dereceli kadrolu memurun yurtiçi gündelik miktarını aşmamak üzere, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek ücret ödenir. Bu ücret, yardım toplama faaliyetinde bulunanlar tarafından, faaliyetin bitiminden itibaren en geç on gün içerisinde Maliye veznesine yatırılır.”

MADDE 11. – 2860 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 24. – Makbuzla, belirli yerlere kutu koymak suretiyle, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, telefon hattı açtırarak gerçekleştirilen yardım toplama şekillerinde giderler, brüt gelirin yüzde beşini; eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler tertipleyerek, sergiler açarak, spor gösterileri, sesli-ışıklı gösteri, tiyatro ve film gösterisi, yarışma, gezi ve eğlenceler düzenleyerek gerçekleştirilen yardım toplama hallerinde ise giderler, brüt gelirin yüzde otuzunu geçemez.

Yardım toplamanın amacına ve faaliyetin şekline uygun olmayan harcamalar gider olarak gösterilemez. Giderler; makbuz, fatura, fiş ve emsalleriyle belgelenmek zorundadır.

Giderlerin gösterilen oranları geçmesi halinde aradaki fark sorumlu kurul üyelerine ödettirilir. Gerçeğe aykırı belge düzenlenerek gider gösterilmesi halinde ilgililer hakkında soruşturma yapılır.”

MADDE 12. – 2860 sayılı Kanunun 27 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Ülkemizden yurtdışına ve yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetleri

Madde 27. – İzinsiz olarak; yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için yardım toplanamaz, yurtdışından yardım alınamaz ve 3 üncü maddede belirtilen amaçlar dışında yurtdışında yardım toplanamaz.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yurtiçinde yardım toplayamazlar. Karşılıklı olmak kaydıyla; Türkiye’de yabancı temsilciliklerce yardım toplanması Dışişleri ve ilgili bakanlığın görüşü alınarak İçişleri Bakanlığının iznine bağlıdır.

Yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için, yurtiçinde usulüne uygun ve insanî amaçla toplanan aynî ve nakdî yardımlar Türkiye Kızılay Derneği aracılığıyla sevkedilir.

Türk elçilik ve konsolosluklarınca; Türk gerçek veya tüzel kişilerin yurtdışındaki yardım toplama başvurularına İçişleri ve ilgili bakanlığın görüşü alınarak izin verilebilir ve faaliyet sonunda, 6 ncı maddede belirtilen bildirim formları doldurulmak suretiyle en geç bir ay içerisinde İçişleri Bakanlığına gönderilir.

Yurtdışındaki gerçek veya tüzel kişilerden yardım alınması, banka veya posta havalesi veya başka yollarla yurtiçine aynî veya nakdî yardım sokulması Dışişleri ve ilgili bakanlığın görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığının izin vermesine bağlıdır.”

MADDE 13. – 2860 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 29. – Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis ve otuz milyon liradan kırk milyon liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.

İzin verilen yerler dışında yardım toplayanlar ile 12, 17, 26 ve 27 nci maddeleri ihlal edenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve yirmi milyon liradan otuz milyon liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.

Ayrıca yukarıdaki fıkralarda belirtilen izinsiz toplanan mal ve paranın müsaderesine hükmolunur.

Bu Kanunun diğer hükümlerine aykırı davrananların fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, haklarında üç aydan altı aya kadar hapis ve oniki milyon liradan yirmi milyon liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.”

MADDE 14. – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 15. – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
 
  A. Mesut Yılmaz  
  Başbakan  
  Devlet Bakanı ve Başb. Yard. Millî Sav. Bak. ve Başb. Yard.
  B. Ecevit İ. Sezgin
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  G. Taner H. Özkan
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  Y. Seçkiner I. Saygın
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  Prof. Dr. H. S. Türk Prof. Dr. S. Yıldırım
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  R. Serdaroğlu M. Gürdere
  Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı 
  İ.Cem Prof. Dr. A. Andican
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  Dr. I. Çelebi M. Yılmaz
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  R. Şahin B. Kara
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  C. Kavak E. Aşık
  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
  R. K. Yücelen H. Gemici
  Devlet Bakanı Adalet Bakanı
  M. Batallı O. Sungurlu
  İçişleri Bakanı V. Dışişleri Bakanı 
  O. Sungurlu İ. Cem
  Maliye Bakanı Millî Eğitim Bakanı
  Z. Temizel H. Uluğbay
  Bayındırlık ve İskân Bakanı Sağlık Bakanı
  Y. Topçu H. İ. Özsoy
Ulaştırma Bakanı Tarım ve Köyişleri Bakanı
  N. Menzir M. Taşar
  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı
  Prof. Dr. N. Çağan Y. Erez
  Enerji ve Tabiî Kay. Bakanı Kültür Bakanı
  M. C. Ersümer İ. Talay
  Turizm Bakanı Orman Bakanı
  İ. Gürdal E. Taranoğlu
  Çevre Bakanı  
  Dr.İ. Aykut  

 
 
 

İÇİŞLERİ KOMİSYONUNUN KABUL

ETTİĞİ METİN
 
 

YARDIM TOPLAMA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI

MADDE 1. – 23.6.1983 tarihli ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 2. – Bu Kanun, yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşların, amaçlarına ve kamu yararına uygun olarak, ülkemizde yapılacak yardım toplama faaliyetleriyle, ülkemizden yurtdışına ve yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetlerine ait esasları kapsar.

Türk Silahlı Kuvvetleri, bakanlık ve bağlı kuruluşlarla diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyesi içerisinde ve personeli ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler için yapılan yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, vakıflar, sendikalar ve bunların üst kuruluşlarına, spor kulüplerine ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak bağışlar ve bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler bu Kanunun kapsamı dışındadır.

Bu Kanunda geçen;

a) Yardım toplama; bu Kanunun ilgili maddelerinde yetkili kılınan kurum ve kuruluşların kanunî şartlara uygun olarak yürütecekleri aynî ve nakdî gelir ve kaynak toplama çalışmalarını,

b) Bağışta bulunma; kişinin kendiliğinden harekete geçerek özgür iradesi ile mülkiyeti altında bulunan taşınır ve taşınmaz malvarlığının bütününün veya bir kısmının mülkiyetini veya kullanma hakkını herhangi bir kişi, kurum veya kuruluşa bırakmasını,

ifade eder.”

MADDE 2. – 2860 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 3. – Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, vakıflar, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, spor kulüpleri, gazete ve dergiler ile kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşları yardım toplayabilirler.

Mahallî yayın yapan gazete, radyo ve televizyon kuruluşları ve bir ilde faaliyette bulunan ikinci maddede belirtilen kişi ve kuruluşlar yalnız bulundukları il bazında yardım toplama faaliyetinde bulunabilirler.

Yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşlar, yardım toplama faaliyetlerini başka kişi ve kuruluşlara devredemezler.”

MADDE 3. – 2860 sayılı Kanunun 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 5. – Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, telefon hattı açtırarak, yarışma veya eşya piyangosu düzenleyerek, rozet, kitap ve benzeri eşya satılarak, sesli-ışıklı gösteri, tiyatro ve film, spor ve kültürel gösteri, kermes ve sergi yoluyla, gezi ve eğlenceler düzenlemek suretiyle aynî ve nakdî yardım toplanabilir.

Toplanan nakdî yardım ile paraya çevrilen aynî yardım miktarları bir devlet bankasında özel bir hesapta muhafaza edilir.

Yardım toplama faaliyetlerinde, yardım toplama şekillerinden bir veya birkaçı kullanılabilir.

3 üncü maddede belirtilen gerçek ve tüzel kişilerin yardım toplama faaliyetlerinde bu iş için hazırlanacak özel makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletler kullanılır. Bu makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletlerde; yardım toplayanların açık kimlikleri ile faaliyetin amacı, tarihi ve izin veren makamın belirtilmesi, aynî yardımlarda kullanılacak makbuzlarda bunlara ilaveten toplanan eşya veya malın cinsi, miktarı, o günkü nakdî değeri, varsa modeli ve tipi ile yönetmelikte belirtilecek diğer bilgilerin bulunması zorunludur.

Aynî ve nakdî yardımlarda kullanılacak makbuz, davetiye, pul, kutu ve biletlerin biçimi, bastırılması, kullanılması, dağıtılması ve içeriklerine ait bilgiler ile yardım toplama şekillerinin kullanılması ve düzenlenmesiyle ilgili esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.”

MADDE 4. – 2860 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 6. – Kişi ve kuruluşlar yetkili makamlardan izin almadan yardım toplayamazlar.

Ancak; TürkSilahlı Kuvvetleri ile bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarla diğer kamu kurum ve kuruluşları, kendi bünyeleri içerisinde ve kendi personeli ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler için insanî amaçlı yardım toplama faaliyetlerini izin almadan yürütebilirler. Bu faaliyetler ilgili kuruluşların en üst amirlerinin müsaadeleri ve denetimleriyle sürdürülür ve neticelendirilir.

İzin almadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.”
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 5. – 2860 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Yardım toplama süresinin takdiri, bir yılı geçmemek üzere izin veren makama aittir. Ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, yardım toplama faaliyetlerinin bu Kanuna göre denetlenmesi neticesinde, bilançonun ve faaliyetin amaca ve Kanuna uygunluğunun anlaşılmasından sonra, verilen süre, yetkili makamca bir yılı geçmemek üzere uzatılabilir.”

MADDE 6. – 2860 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, madde başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Basın-yayın kuruluşlarının uyacağı esaslar

Madde 12. – Gazete ve dergiler ile kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşları, nakdî yardımları, resmî bir bankada açacakları hesap numarasında; aynî yardımları, bu kuruluşların merkezinde veya merkez tarafından tespit edilecek yerlerde kabul ederler.

Aksi yönde isteği olmadıkça yardıma katılan kişilerin adları ve yardım tutarları ile toplanan yardımın miktarı, faaliyeti gerçekleştiren kuruluş tarafından yayımlanır.

Yardım toplama faaliyetlerine ait ilan ve reklamlar, yetkili makamca verilen izin belgesinin basın-yayın kuruluşlarına ibraz edilmesinden sonra ve yardım toplama faaliyetini düzenleyenlerin kimlikleri açıkça belirtilmek suretiyle yayımlanabilir. Bir il dahilinde yürütülen yardım toplama faaliyetleriyle ilgili ilan ve reklamlar ülke genelinde yayın yapan basın yayın kuruluşlarında yayınlanamaz.”

MADDE 7. – Tasarının 7 nci maddesi, Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 8. – 2860 sayılı Kanunun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 18. – Denetçiler, yardım toplama faaliyetlerinin belgelerini ve kesinhesabını inceleyerek, düzenleyecekleri denetleme raporlarını izin veren makamın 2 ayı geçmemek üzere takdir edeceği süre sonunda görevlendiren makama bildirirler.”

MADDE 9. – Tasarının 9 uncu maddesi, Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 10. – Tasarının 10 uncu maddesi, Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 11. – Tasarının 11 inci maddesi, Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 12. – 2860 sayılı Kanunun 27 nci maddesi madde başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Ülkemizden yurtdışına ve yurtdışından ülkemize yapılacak yardım toplama faaliyetleri

Madde 27. – İzinsiz olarak; yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için yardım toplanamaz, yurtdışından yardım alınamaz ve 3 üncü maddede belirtilen amaçlar dışında yurtdışında yardım toplanamaz.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yurtiçinde yardım toplayamazlar. Türkiye’deki yabancı ülke temsilciliklerinin yardım toplaması karşılıklılık ilkesi çerçevesinde Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak kaydıyla İçişleri Bakanlığının iznine bağlıdır.

Yurtdışındaki kişi ve kuruluşlar için, Dışişleri Bakanlığı ile ilgili Bakanlığın görüşü alınmak kaydıyla yurtiçinde kanuna uygun ve insanî amaçla toplanan aynî ve nakdî yardımlar İçişleri Bakanlığının uygun göreceği gerçek ve tüzel kişiler aracılığıyla sevkedilir.

Yurtdışındaki gerçek veya tüzel kişilerden yardım alınması, banka veya posta havalesi veya başka yollarla yurtiçine aynî ve nakdî yardım sokulması Dışişleri Bakanlığı ve ilgili bakanlığın görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığının izin vermesine bağlıdır.”
 
 
 
 
 
 
 
 

MADDE 13. – 2860 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 29. – Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlar, altı aydan iki yıla kadar hapis ve elli milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasına mahkûm edilirler.

İzin verilen yerler dışında yardım toplayanlar ile 12, 17, 26 ve 27 nci maddeleri ihlal edenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve elli milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasına mahkûm edilirler.

Ayrıca yukarıdaki fıkralarda belirtilen izinsiz toplanan mal ve paranın müsaderesine hükmolunur.

Bu Kanunun diğer hükümlerine aykırı davrananların fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, haklarında üç aydan altı aya kadar hapis ve yirmibeş milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmolunur.”

MADDE 14. – 2860 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 30. – Bu Kanunda Yönetmelikle düzenlenmesi hükme bağlanan hususlar, Kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren altı ay içinde İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca çıkartılacak Yönetmelikle düzenlenir.”

MADDE 15. – Tasarının 14 üncü maddesi, Komisyonumuzca 15 inci madde olarak kabul edilmiştir.

MADDE 16. – Tasarının 15 inci maddesi, Komisyonumuzca 16 ncı madde olarak kabul edilmiştir
 
 


SIRA SAYISI 310’UNSONU